ល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ «បោះអង្គញ់» កម្សាន្តពេលចូលឆ្នាំថ្មី

យោងតាមសៀវភៅ «ល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ» ល្បែងបោះអង្គញ់គេឲ្យឈ្មោះតាមវត្ថុដែលគេយកមកលេង គឺផ្លែអង្គញ់ដែលក្រៀមស្ងួត។ ល្បែងនេះគេលេងបានទាំងប្រុសទាំងស្រី ទាំងចាស់ទាំងក្មេង នៅវេលាថ្ងៃ ឬវេលាយប់ខែភ្លឺ នារដូវចូលឆ្នាំ។

ល្បែងអង្គញ់គេលេងបានតាំងពីគ្នា២នាក់ឡើងទៅដល់១០នាក់ ដោយចែកចេញជាពីរពួកមានចំនួនស្មើគ្នា។ អង្គញ់ដែលគេយកមកលេងនេះ ឲ្យឈ្មោះថា «កោយ» ចែកចេញជាពីរផ្នែកដែរ គេហៅថា កោយដាំមួយពួក កោយបោះមួយពួក។

កោយមួយពួកៗមានចំនួន៣ ឬចំនួន៥ តាមចំនួនអ្នកលេងមានតិច ឬច្រើន។ «កោយដាំ» គឺគេដាំភ្ជាប់ទៅនឹងដីមានជួរបែកកន្ធែកចេញពីកោយកណ្ដាលមួយ ដែលហៅថា «មេខ្លោង ឬកន្លោង»។

ត្រង់រណ្ដៅតូចៗដែលឆ្កៀលដី យកកន្លែងដាំកោយឲ្យជាប់នោះគេហៅថា «រន្ធ ឬរន្ធកោយ»។ គេកំណត់កន្លែងមួយពីមុខកោយដាំប្រមាណជា ៣ឬ៤ម៉ែត្រ សន្មតហៅថា«ទី»។

ល្បែងអង្គញ់ចែកចេញច្រើនជាន់ថ្នាក់ជាសង្កាត់ៗមាន៖ បោះ, ស៊ីគោល, ស៊ីប៉ារ៉េត, ត្រកង, ចាក់ខ្ទែក, និងបោះជោះ។ ល្បែងនេះមានលក្ខខណ្ឌតឹងរ៉ឹងណាស់ បើធ្វើខុសបទវិន័យណាមួយនឹងត្រូវទទួលពិន័យភ្លាម។

ឈ្មោះពិន័យដែលប្រើក្នុងល្បែងអង្គញ់នេះមាន៩បែប៖ ស្អុយ, ម៉ាយ, រះ, ងីងើ, ស្រលៀង-ខ្វាក់, វ័ធ-ណាត់, បាក់កលៀនអណ្ដាត, កប់ទះ, និងហួសមេដំបូល។

ល្បែងអង្គញ់អាចរាប់ចូលក្នុងពួកកីឡា ហាត់ដៃឲ្យត្រង់ ហាត់ភ្នែកឲ្យវៃ ហាត់ស្មារតីឲ្យមូល។ នេះជាបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ដ៏សំខាន់មួយរបស់ខ្មែរដែលត្រូវថែរក្សាទុកសម្រាប់អនុវត្តន៍ក្នុងពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី។